Leren en ontwikkelen

Een leertraject om het ambtelijk vakmanschap te sterken met ontwerpende vaardigheden

Ministerie van OCW, directie Media en Creatieve industrie
Hoe blijf je als ambtenaar stevig in je vak en democratische waarden staan in een tijd van desinformatie, digitalisering en veranderende politieke verhoudingen? Die vraag staat centraal bij de directie Media en Creatieve Industrie (M&C) van het Ministerie van OCW. Om het ambtelijk vakmanschap van de directie te versterken, ontwikkelde Ideate een leertraject waarin ontwerpende vaardigheden centraal staan. Een jaar lang werken we samen aan concrete beleidsopgaven in ontwerplabs, geven we masterclasses en reflecteren we op ambtelijke vaardigheden. Want wie ontwerpend leert werken, leert anders kijken, handelen én samenwerken.

Oefenen met ontwerpende vaardigheden met een ontwerpopgaven uit de eigen context

In dit project ondersteunen we ambtenaren van de directie M&C bij het ontwikkelen van ontwerpvaardigheden. In een serie labs werken zij aan actuele beleidsvraagstukken, en leren ze hoe je ontwerpend beleid maakt: door te onderzoeken, te experimenteren en open het gesprek aan te gaan met ongewone partners. Niet vanuit zekerheden, maar vanuit nieuwsgierigheid en leerbereidheid.

Tegelijk reflecteren we op wat dit vraagt van de organisatie. Hoe kun je als ministerie ruimte geven aan deze manier van werken? Zo ontstaat niet alleen een nieuwe methodiek, maar een nieuwe kijk op het vakmanschap zelf.

Aanpak

Onze aanpak combineert leren in de praktijk met systematische reflectie op het vakmanschap. In ontwerplabs werken we aan concrete beleidsvraagstukken, terwijl we parallel onderzoeken wat deze ervaringen ons leren over effectief en responsief ambtelijk handelen.

Leren door te doen
In ontwerplabs werken ambtenaren onder onze vleugels aan actuele opgaven, zoals basisvaardigheden en de relatie tussen jeugd en media. Ze gaan bijvoorbeeld de wijk in, spreken met bibliotheken, jongeren of scholen. Zo zien ze van dichtbij hoe hun beleid in de praktijk uitpakt — en wat er beter kan. Tegelijkertijd onderzoeken we in een parallel spoor wat deze ervaringen ons leren over effectief en responsief ambtelijk handelen.

 

Stap 2: Ontwerpend werken in labs
In elk lab gaan deelnemers aan de slag met een beleidsopgave. Een ervaren ontwerper begeleidt het proces. We werkten onder andere met stakeholdermapping, sensitiser tools, interviewformats en veldonderzoek. Deelnemers doen dit zelf — al werkend leren ze denken en doen als een ontwerper.

Stap 1: Ambtelijk vakmanschap in kaart
We begonnen met gesprekken met het MT en de begeleidingscommissie. Ook organiseerden we een sessie voor de hele directie over de rol van de ambtenaar en ontwerpende vaardigheden. Deze verkenning vormde de basis voor de ontwerplabs.

 

Continue: Reflectie en vooruitkijken
Door het jaar heen reflecteren we steeds samen: wat leren we over ons ambtelijk vakmanschap? Wat vraagt een ontwerpende aanpak van ons? Aan het eind brengen we alle lessen samen en kijken we vooruit. Wat is er nodig om deze manier van werken structureel in te bedden in de organisatie?

Resultaten

Deelnemers hebben nieuwe ontwerpvaardigheden ontwikkeld en ervaren wat het betekent om iteratief te werken. Tegelijk heeft de directie inzicht gekregen in wat deze manier van werken vraagt van de organisatie. Zo groeit het vakmanschap, zowel op individueel als op systeemniveau.

Meer weten? Vraag het aan Renske, Onno of Jolien!

Dit deden we

  • 20 medewerkers van de directie M&C doorliepen een ontwerptraject
  • We begeleidden twee ontwerplabs rond actuele beleidsopgaven
  • We organiseerden vijf reflectiesessies voor de hele directie
  • We versterkten het vakmanschap met ontwerpende vaardigheden

Bijzonder, want

  • We werken een jaar lang intensief samen met de directie. We combineren coaching, procesregie en training tot een leertraject dat écht beklijft. Door te doen, te reflecteren en te leren ontstaat een nieuwe manier van werken — één die recht doet aan de complexiteit van deze tijd.